خلاصه: هوش مصنوعی با مفهوم GenUI، وعدهٔ ایجاد رابطهای کاربری بسیار شخصیسازیشده (highly personalized) را میدهد، حرکتی از طراحی برای عموم به طراحی منحصربهفرد برای هر فرد.
در آینده، رابطهای کاربری مولد بهطور پویا (dynamically) و بلادرنگ (real-time)، رابطهای کاربری سفارشی برای کاربران ایجاد خواهند کرد. این تغییر یک رویکرد طراحی نتیجهمحور (outcome-oriented design) را میطلبد تا طراحان بهجای طراحی عناصر مُجزای اینترفیس، بر اهداف کاربران تمرکز کنند و محدودیتهایی را برای عملکرد هوش مصنوعی تعریف کنند.
در این مقاله میخوانید:
- تعریف رابط کاربری مولد (Generative UI)
- مقایسه رابط کاربری مولد (GenUI) و طراحی با کمک هوش مصنوعی (AI-Assisted Design)
- مثال از رابط کاربری مولد (GenUI) برای رزرو پرواز
- تغییر به طراحی نتیجه گرا
- طراح نتیجه گرا
- چالشهای GenUI
تعریف رابط کاربری مولد (Generative UI)
در سال گذشته، جامعه طراحی بحثهایی را درباره تأثیرات رابطهای کاربری مولد بر حوزه طراحی آغاز کرده است.
رابط کاربری مولد (GenUI) رابطی است که بهطور لحظهای توسط هوش مصنوعی (dynamically generated in real time) ایجاد میشود تا تجربهای شخصیسازیشده و متناسب با نیازها و زمینههای کاربر فراهم کند.
در حال حاضر، رابطهای کاربری باید بهگونهای طراحی شوند که نیازهای جمع زیادی از کاربران را برآورده کنند. هر طراح حرفهای تجربه کاربر میداند که این رویکرد معایب بسیاری دارد — شما هرگز نمیتوانید همه را بهطور کامل راضی کنید. شخصیسازی و سفارشیسازی (Personalization and customization) میتواند کمککننده باشد، اما در مقیاسهای کوچک.
هرچند که زمان دقیق این تغییر هنوز مشخص نیست، پیشبینی میشود که GenUI امکان ایجاد رابطهای کاربری بسیار شخصیسازیشده و متناسب با نیازهای هر فرد را فراهم کند.
اینترفیس GenUI این پتانسیل را دارد که طراحی تجربههای یکسان برای همه را به سمت ایجاد تجربههای شخصی برای هر فرد تغییر دهد.
ساختار GenUI این پتانسیل را دارد که طراحی تکتجربهای را به تجربههای شخصی برای هر کاربر تبدیل کند.
امروز = رابط کاربری یکسان برای همه کاربران.
آینده با GenUI = رابط کاربری شخصیسازیشده برای هر کاربر
مقایسه رابط کاربری مولد (GenUI) و طراحی با کمک هوش مصنوعی (AI-Assisted Design)
رابط کاربری مولد (GenUI):
- چه کسی سود میبرد؟: کاربران نهایی
- خروجی چیست؟: یک رابط کاربری پویا و شخصیسازیشده که بهصورت لحظهای برای کاربر خاص تولید میشود.
- چه تاثیری دارد؟: هر کاربر با یک رابط کاربری که دقیقاً برای نیازها و شرایط آن لحظه او طراحی شده، تعامل میکند.
طراحی با کمک هوش مصنوعی (AI-Assisted Design):
- چه کسی سود میبرد؟: طراحان و تیمهای محصول
- خروجی چیست؟: طرحها و کدهای رابط کاربری تولیدشده توسط هوش مصنوعی
- چه تاثیری دارد؟: تیمهای محصول میتوانند بهطور قابلتوجهی روند ایدهپردازی، طراحی و پیادهسازی رابطها را تسریع کنند.
ابزارهای طراحی با کمک هوش مصنوعی در حال رشد:
محبوبیت ابزارهای طراحی به کمک هوش مصنوعی در حال حاضر رو به افزایش است زیرا فرآیند طراحی و نمونه سازی را سرعت می بخشد. به عنوان مثال:
هوشمصنوعی UIzard : تبدیل دستورات متنی و طرحهای دستی به ماکاپ.
هوشمصنوعی Canonic : امکان ایجاد برنامههای کامل بدون نیاز به دانش کدنویسی.
هوشمصنوعی v0 by Vercel: تبدیل دستورات متنی به نمونههای اولیه کدنویسیشده.
در حالی که ابزارهای طراحی با کمک هوش مصنوعی هنوز در مراحل ابتدایی هستند، پیشبینی میشود که روند طراحی را بهطور چشمگیری تسریع کنند. اما در بلندمدت، GenUI تأثیر بیشتری بر حوزه طراحی خواهد داشت.
دورهٔ کوچینگ و پرورش استعداد طراحی محصول بهصورت خصوصی
«دورهٔ کوچینگ (مربیپذیری) به «تجربهپذیرها» کمک میکند تا بهصورت خصوصی و عملی سه محصول (یا بیشتر برحسب پتانسیل) را با همراهی یک مربی (یا کوچ) در مدت تقریباً ۲.۵ ماه در ۱۰ جلسهٔ هفتگیِ یک ساعته طراحی کنند و کِیس اِستادی و یک پرتفولیوی اصولی برای استخدام در شرکتها بسازند.»
مثال مفهومی برای درک رابط کاربری مولد (GenUI) در آینده: رزرو پرواز
کاربری به نام الکس، که مسافر همیشگی خطوط هوایی دلتا است، اپلیکیشن دلتا را باز میکند تا برای سفر کاری خود به شیکاگو پروازی رزرو کند. الکس دچار دیسلکسی است و این موضوع در پروفایل کاربری او ثبت شده است. به همین دلیل، اپلیکیشن دلتا بهطور خودکار از فونتهای خاص و تنظیمات رنگی استفاده میکند که خواندن محتوا را برای او آسانتر کند.
الکس بهصورت شفاهی از دستیار هوش مصنوعی دلتا (Delta AI agent) میخواهد تا پروازهای موجود به شیکاگو را بین تاریخ ۶ تا ۱۰ می به او نشان دهد. چون الکس فرودگاه مبدا را مشخص نکرده است، اپلیکیشن فرض میکند که او از فرودگاه خانهاش در میامی سفر خواهد کرد و شروع به جستجوی گزینههای پرواز میکند.
هنگام جستجو، سیستم وضعیت آبوهوا و رویدادهای احتمالی که ممکن است روی سفر الکس تأثیر بگذارند را بررسی میکند. یک پیام هشدار روی صفحه ظاهر میشود که اطلاع میدهد در تاریخهای مذکور رویداد مهمی وجود دارد که ممکن است سفر را گرانتر کند. سیستم به الکس پیشنهاد میکند که هرچه سریعتر بلیط پرواز و هتل خود را رزرو کند.
نمایش نتایج پرواز برای الکس کاملاً براساس رفتارها و ترجیحات گذشته (entirely determined by her past behavior and preferences) او تنظیم میشود. او بیشتر به هزینه و مدت زمان سفر اهمیت میدهد، بنابراین این اطلاعات در نتایج پرواز برجستهتر نمایش داده میشوند و براساس این ترجیحات مرتب شدهاند.
اولین گزینه در لیست پروازها تقریباً مطابق با نیازهای الکس است، اما پیام هشداری در کنار آن نشان میدهد که صندلی کنار پنجره وجود ندارد. از آنجایی که الکس همیشه صندلی کنار پنجره را ترجیح میدهد، به گزینه بعدی میرود.
الکس هرگز پروازهای شبانه (red-eye flights) را انتخاب نمیکند، بنابراین اطلاعات آنها بهطور خودکار کمینه شده (collapsed) و در پایین لیست قرار میگیرند.
این مثال ممکن است بدون GenUI قابل تصور باشد، اما نه در مقیاس بزرگ. GenUI به دلتا این امکان را میدهد که تجربهای کاملاً شخصیسازیشده برای هر یک از ۱۹۰ میلیون مسافر سالانه خود ارائه دهد.
با مفهوم GenUI کاربرپژوهی اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد، زیرا اصول طراحی سنتی و فرضیات به چالش کشیده میشوند و رفتار کاربران تغییر میکند. آزمونها اطمینان میدهند که رابطهای تولیدشده بهطور پویا به نیازها و ترجیحات متنوع کاربران بهطور مؤثر پاسخ میدهند.
دوران گذار به طراحی نتیجهگرا
سیستمهای هوش مصنوعی مولد یک الگوی تعاملی جدید (New Interaction Paradigm)، «نتیجه مبتنی بر مقصود کاربر» را ایجاد کردهاند. این در حال حاضر نحوهٔ تفکر ما را در مورد طراحی دیجیتال تغییر داده است.
طراحی UX به طور سنتی شامل تمرکز شدید روی Interface است در حالی که رابطهای کاربری همیشه برای طراحی UX مهم خواهند بود، خودکارسازیِ هوش مصنوعیمحور (AI-powered automation) و رابط کاربری مولد منجر به افزایش طراحی نتیجهگرا میشود.
طراحی نتیجهمحور (Outcome-oriented Design) شامل هماهنگی طراحی تجربه با تمرکز بیشتر بر اهداف کاربر و نتایج نهایی است، در حالی که جنبههای تعامل و طراحی رابط را از نظر استراتژیک خودکار میکند.
طراح نتیجهگرا
از آنجایی که سیستمهای هوش مصنوعی میتوانند فرآیند جستجوی اطلاعات را کوتاه کنند، طراحی میکروتعاملات (Microinteractions) توسط انسان بهطور قابلتوجهی اهمیت کمتری پیدا خواهد کرد. این میکروتعاملات یا از بین میروند (زیرا سیستم هوش مصنوعی آنها را غیرضروری میکند) یا از طریق GenUI بهطور پویا و براساس نیازها و زمینهٔ خاص کاربر طراحی میشوند.
به مثال قبلی رزرو پرواز توجه کنید. طراح یک وبسایت سنتی برای شرکت هواپیمایی که برای تجربهٔ یکسانِ همه مشتریان طراحی شده، باید بر طراحی مؤلفههای خاصی مانند فیلترها، فیلدهای جستجو و صفحات نتایج بهگونهای تمرکز کند که برای اکثریت مشتریان قابل استفاده باشد.
اما با GenUI، همان طراح آزادی خواهد داشت که بر جزئیات و جنبههای مختلفی که میتواند یک تجربه خاص را تحت تأثیر قرار دهد تمرکز کند. بهعنوان یک حوزه، ما از طراحی برای متوسط افراد به سمت طراحی برای فرد حرکت (Designing for the average to designing for the individual) خواهیم کرد. بهعنوان مثال، طراحان مجموعهای از نیازها و شرایط خاص را برای انواع مختلف کاربران تعیین میکنند (که میتوان آنها را بهعنوان محدودیتهایی که AI باید هنگام تولید رابط کاربری رعایت کند در نظر گرفت). همانطور که اکنون برخی ویژگیها یا عناصر رابط را برای کاربران خاص روشن میکنیم، به AI محدودیتهایی میدهیم که هنگام تولید رابط باید آنها را برآورده کند.
در نهایت، طراحان باید روش کار خود را تغییر دهند.
ما باید از طراحی رابطها به طراحی نتایج (Designing outcomes) تغییر مسیر دهیم. بهویژه برای کسانی که سالها در این زمینه کار کردهاند، این تغییر چالشبرانگیز خواهد بود. در حالی که این دوران گذار (Shifts) بزرگ خواهد بود، بسیاری از مهارتهای اساسی ما، مانند حل مسئله کاربرمحور (user-centric problem solving)، تفکر انتقادی، کنجکاوی و داشتن نقطهٔ دید کلنگر (Holistic point of view)، از همیشه مهمتر خواهند شد.
انسانها باید راهنمایی و محدودیتهایی برای GenUI فراهم کنند. ما باید GenUIها را هدایت کنیم، حتی اگر تصمیمگیریهای جزئی در مورد اجزای فردی را انجام ندهیم. این کار طراحی ما را پیچیدهتر و کمتر قابل لمس (Complex and Less Tangible) خواهد کرد. متغیرها و خروجیهای بالقوه بیشتری برای در نظر گرفتن وجود خواهد داشت و در نهایت ما را به طراحان پارامترها و محدودیتها تبدیل خواهد کرد. بهعنوان مثال، ممکن است اقدامهای کاربری مختلف را اولویتبندی کنیم یا اطلاعات را به دستههایی مانند “باید نمایش داده شود”، “بهتر است نمایش داده شود” و “نباید نمایش داده شود” طبقهبندی کنیم. ممکن است نیازی به مشخص کردن جزئیات دقیق طراحی نداشته باشیم، اما باید به یک سیستم GenUI کمک کنیم تا اهداف کاربران و کسبوکار ما را درک کند.
درک ما از شخصیتهای کاربری و سفرهای مشتری (Personas and customer journeys) تغییر خواهد کرد. با GenUI، ما توانایی خواهیم داشت تا طیف وسیعتری از پروفایلها، نیازها و تجربیات کاربر را در نظر بگیریم. مستندات و مصنوعات طراحی ما احتمالاً بسیار پیچیدهتر خواهند شد، اما ابزارهای تحقیقاتی و طراحی مبتنی بر هوش مصنوعی به ما کمک خواهند کرد.
تحقیقات اهمیت بیشتری پیدا خواهند کرد. مطالعهٔ کاربران از همیشه مهمتر خواهد شد، زیرا اصول طراحی سنتی و فرضیات به چالش کشیده میشوند و رفتار کاربران تغییر میکند. آزمونها اطمینان خواهند داد که رابطهای تولیدشده بهطور پویا به نیازها و ترجیحات متنوع کاربران (Diverse user needs) بهطور مؤثر پاسخ میدهند یا خیر.
چالشهای GenUI
ما امیدواریم که در بلندمدت، GenUI تأثیر مثبتی بر تجربههای دیجیتال بگذارد. بهعنوان مثال، رابطهای کاربری که بهصورت شخصیسازیشده برای هر فرد تولید میشوند، پتانسیل عظیمی برای بهبود دسترسیپذیری و فراگیری (Inclusivity) در طراحی دارند.
با این حال، در کوتاهمدت، چالشها و مشکلات متعددی پیشبینی میشود.
مشکلات هوش مصنوعی مولد، مشکلات GenUI هستند.
مسائلی که در مدلهای هوش مصنوعی مولد کنونی وجود دارد، مانند توهمات و سوگیریها (Hallucinations and Biases)، در GenUI نیز تکرار خواهند شد. علاوه بر این، محدودیتهای نرمافزاری و سختافزاری فعلی نیز پیشرفت GenUI را کند خواهند کرد. بهعنوان مثال، برای تولید هر رابط کاربری منحصربهفرد بهصورت زنده و لحظهای برای میلیاردها کاربر، نیاز به توان پردازشی بسیار زیادی است. اگر این پردازش بهصورت محلی روی دستگاه کاربر انجام شود (همانطور که برخی پیشبینی میکنند)، ممکن است سالها یا حتی دههها طول بکشد تا اکثر کاربران جهان به سختافزار مناسب برای استفاده از GenUI دسترسی پیدا کنند. بنابراین، مشخص نیست که GenUI چه زمانی بهطور گسترده در دسترس قرار خواهد گرفت.
برای شخصیسازی تجربهها، نیاز به اطلاعات زمینهای و قصد کاربر (Contextual and intent information) وجود دارد. هوش مصنوعی ممکن است در تحلیل و استفاده بهتر از دادههای کاربران فعلی به ما کمک کند. با این حال، برای تولید تجربهای مانندِ مثالِ رزرو پرواز، سیستم GenUI نیاز به درک عمیقی از کاربر فردی دارد. این مسئله میتواند خطرات بزرگی را برای حریم خصوصی و امنیت کاربران به همراه داشته باشد.
تغییر مداوم رابطها باعث مشکلات کاربردپذیری خواهد شد.
بسیاری از درک کاربران از رابطهای وب مدرن بر اساس «استانداردهای طراحی تثبیتشده» است (برای مثال، لوگوها معمولاً در گوشه بالا سمت چپ قرار دارند). هرچه بیشتر از یک وبسایت استفاده کنید، بیشتر با آن آشنا میشوید و بهتبع آن کارایی شما نیز افزایش مییابد. اما با تغییر مداوم رابط کاربری توسط GenUI، ممکن است هر بار که از وبسایتی استفاده میکنید، یک رابط متفاوت به شما نشان داده شود. این نیاز مداوم به یادگیری مجدد رابط، بهویژه در ابتدا، ممکن است باعث ناامیدی (Frustration) شود، زیرا کاربران از روشهای قدیمی به روشهای جدید در حال عبور هستند.
طراحان باید به این مسئله فکر کنند که چگونه میتوانند بین دستاوردهای حاصل از تجربه کاملاً شخصیسازیشده و ضررهایی که از فقدان یکپارچگی و پیشبینیپذیری (UI Consistency and Predictability) در رابط ایجاد میشود، تعادل برقرار کنند.
{پادکست AIUXer اپیزود دوم؛ رابط کاربری مولد و طراحی Outcome-Oriented}
دیدگاهتان را بنویسید